Nazwa pałacu: | Janowice Wielkie |
|
Warunki wstępu: |
| Dom Pomocy Społecznej. |
Parking: |
| Możliwość zaparkowania przy drodze głównej w Janowicach Wielkich i wejściu do kompleksu. |
Stan obiektu: |
| Bardzo dobrze zachowany. |
Jak odnaleźć? |
| Pałac znajduje się przy wjeździe do Janowic Wielkich od strony Radomierza po prawej stronie. |
Jak dojechać? |
| Z drogi nr 3 (Bolków-Jelenia Góra) skręt w Radomierzu do Janowic Wielkich. |
Uwagi: |
| zabytek |
Pałac w Janowicach Wielkich został zbudowany w XVI w. Budowę realizował rycerz von Beier na prawym brzegu Bobru. W latach 1608-1609 roku została przeprowadzona rozbudowa dworu na zlecenie hr. Daniela von Schaffgotscha, będącego właścicielem zamku Bolczów. Budowlę tą nazywano zamkiem myśliwskim. Hrabia był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Gunzela Reibnitz z Madenzahn, a drugą żoną – Hedwiga Schaffgotsch, córka Wolfganga Schaffgotscha. Pan dworu zmarł 16 października 1633 roku w okresie panowania wielkiej zarazy. Majątek przeszedł na drugą żonę hrabiego w 1639 roku. Był to trudny okres wojny trzydziestoletniej, kiedy to hordy żołnierzy plądrowały i rabowały okoliczne domostwa. Dni 26 września 1642 roku dwór doznał wielkich zniszczeń, kiedy wojska cesarskie niszczyły Janowice Wielkie. W niedługim czasie kolejne wojska szwedzkie, 5 grudnia 1645 roku na rozkaz Torstensohna podpaliły dwór, który w niedługim czasie został odbudowany. Ciężkie czasy spadły na hrabinę von Schaffgotch – bieda i okropności, jakie niosła za sobą wojna. Wielu mieszkańców schroniło się w lasach okolicy zamku Bolczów. W 1665 roku został zamordowany jej jedyny syn Wolfgang Urlich. W 1668 roku, 21 listopada, hrabina zmarła. W kościele w Janowicach Wielkich została wmurowana tablica nagrobna z napisem „Tu spoczywa wieloma krzyżami, troskami i cierpieniami wyczerpana i wychudzona pani Hedwig.”
Rudawy Janowickie - Pałac w Janowicach Wielkich
widok od strony mostu na Bobrze
Dwór przejęła córka hrabiny – Regina, żona Maxymiliana von Mauschwitz, następnie, po jej śmierci w 1679 roku, jej syn sprzedał majątek hrabiemu Rzeszy Erdmannowi von Promnitz. W 1765 roku ostatni właściciel z rodu Promnitz, Johannes Erdmann, oddał dobra swoim krewnym, rodzinie Stolberg – Wernigerode (będącej właścicielami majątków w Trzcińsku i Miedziance). Z linii Stolbergów w Janowicach Panowali:
hrabia Christian Friedrich, zm. w 1824 roku,
jego syn Wilhelm, zm. w 1898 roku,
hrabia Constantin, był królewsko-pruskim naczelnym prezydentem dawnego królestwa Hanoveru, zm. w 1905 roku,
jego syn hrabia Eberhard, zginął przy czyszczeniu broni w 1929 roku
hrabia Christian Friedrich (imiona po pradziadku), zarządzał jako ostatni z rodu Stolbergów pałacem, do 1945 roku.
W 1952 roku przebudowano go na dom pomocy społecznej. Od 1997 roku, hrabia Eberhard Stolberg we współpracy w polskim zarządem wspomaga hipoterapię dla niepełnosprawnych.
Rudawy Janowickie - Pałac w Janowicach Wielkich
widok zza Bobru
W 1830 roku nastąpiła rozbudowa dworu, która przybrała obecną (barokową) formę. W 1917 roku budynki gospodarcze uległy spaleniu, zostały jednak w późniejszym czasie odbudowane. Od głównej ulicy (od strony Bobru) prowadziło wejście przez bramę łukową do dworu, na prawo, przy zakręcie stał stary domek celny. Okrągła brama łukowa łączyła główny budynek dworu ze schroniskiem młodzieżowym, nazywano go „domem wędrownym ptaków”. Nad wejściem zawieszony był szyld przedstawiający wędrowca z gitarą.
Literatura: Kapałczyński W., Napierała P. „Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej”. Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej. Wrocław 2005.
