Wioski w Rudawach
Rudawy Janowickie
turystyka, tajemnica, marzenia...

Historia Gruszkowa

Gruszków

410-530 m n.p.m.

Miejscowość położona na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego na wysokości 410-530 m n.p.m. Jej dolna część leży nad potokiem Gruszkówka, w niewielkiej odległości od założeń parkowo-pałacowych w Karpnikach.

Rozciąga się na przestrzeni 1,5 km, jako wieś łańcuchowa, otoczona licznymi lasami świerkowymi i skałkami rozsianymi po okolicznych wzgórzach (zbudowanych z waryscyjskich granitów karkonoskich).
Gruszków leży na terenie gminy Mysłakowice. W górnej części wsi biegnie droga łącząca Kowary ze Strużnicą.Od niej odchodzi kolejna droga, biegnąca przez centrum wsi i dochodząca do Karpnik.
Wieś posiada piękną starą zabudowę. Wśród zabytkowych domów odnaleźć można okazałą karczmę sadową z XVIII w., jak i liczne domy z XIX w. (m.in. konstrukcji przysłupowej i murowanej).
Obecnie Gruszków stanowi wieś wspaniale rozwijającą się turystycznie. Jako niewielka miejscowość dysponuje szeroką ofertą noclegową.


Historia

Gruszków w 1399 r. nosił nazwę Berndorf, w 1677 r. Berndorff, w 1786 r. Barndorf, w 1765 r. Berndorf, w 1946 r. Grzeszków, Niedzwiedziska, a w końcu w 1950 r. została mu nadana nazwa Gruszków, która obowiązuje do dziś.

Gruszków jest starą osadą sięgającą połowy XIV wieku. Wielka szkoda, że zachowało się na jej temat tak niewiele informacji.  Z dokumentów wiadomo, że w jej początkach nie stanowiła osobnej osady, tylko należała do majątku związanego z Radocinami. Stanowiła własność Hansa Ulryka hrabiego von Schaffgotsch do czasu, kiedy to został stracony w roku 1635 w Ratyzbonie. Wówczas całe dobra przeszły w ręce cesarza Ferdynanda II. On z kolei postanowił sprzedać Gruszków należący do majątku w tzw. kluczu kowarskim Hansowi von Tscherninowi (Czerninowi) z Czech. Majątek należał do rodziny czeskiej do 1747 roku. Podczas władania osadą przez hrabiego z Czech doszło w 1649 r. do buntu chłopów. Odbył się proces przed sądem w Jaworze o to, że zarządca dóbr G. Dotzman nałożył niesprawiedliwie wysoką pańszczyznę. Wyrok był korzystny dla dworu, jak to w tamtych czasach bywało.


W 1727 r. z Gruszkowa podatek płacony był w wysokości 388 talarów, wieś była średniej wielkości na miejscowością w okolicy.
Od 1747 r. Gruszków pozostawał pod zarządem Kowar, w 1765 r. wartość majątku szacowana była na kwotę 3 694 talarów. Zamieszkiwana była wówczas przez 86 chałupników - głównie tkaczy, 10 zagrodników, 16 kmieci. 21 lat później wymieniane były w spisie dwa młyny wodne, szkoła, 16 kmieci, 51 zagrodników oraz 53 chałupników. Gruszków w tamtych czasach słynął ze znakomicie warzonego piwa.


Nastał rok 1820 i okolice wsi (to jest lasy z leśnictwem) zostały sprzedane hrabiemu von Matuschka za kwotę 11 650 talarów. Gruszków, jako wieś nadal należał do miasta Kowary. W I połowie XIX w. miejscowość stanowiła dość sporą osadę. Ze względu na to, że należała do miasta Kowary, nigdy nie stała się letniskiem, choć jej położenie jest bardzo malownicze i, co ważne, znajduje się w bezpośrednim w sąsiedztwie Karpnik i Bukowca (dwóch turystycznie znanych i opisywanych miejsc w przewodnikach z tamtych czasów). Po 1945 r. liczba mieszkańców zmalała, a co za tym poszło również liczba gospodarstw rolnych. W 1979 r. znajdowało się we wsi 15 gospodarstw rolnych, jedna owczarnia, a 1988 r. 18 gospodarstw.

 
Literatura:
1. "Słownik geografii turystycznej Sudetów. Rudawy Janowickie". Red. M. Staffa. Wyd. I-BIS. Wrocław 1998

SiteLock