Wioski w Rudawach

Mapa

Otwórz mapę
Rudawy Janowickie
turystyka, tajemnica, marzenia...

Historia Czarnów

Czarnów

610-740 m n.p.m.

Miejscowość położona w południowej części głównego grzbietu Rudaw Janowickich w okolicach Skalnika.
Wieś wznosi się na wysokości około 610-740 m n.p.m. Czarnów ma rozproszoną zabudowę. Są to pozostałości dawnej osady, która uległa znacznemu wyludnieniu.


Należy do gminy Kamienna Góra w powiecie kamiennogórskim.
Graniczy z miejscowościami: Pisarzowice, Raszów, Leszczyniec. Czarnów znajduje się w ternie o bardzo zróżnicowanej budowie geologicznej. Ponadto otaczają go bardzo cenne górskie łąki, które są bardzo bogate w cenne gatunki roślin. Znaleźć możemy na nich między innymi arnikę górską, storczyka szerokolistnego, czy dziewięćsiła bezłodygowego.



Historia

Nazwy wsi na przestrzeni la: 1665 - Rothenzechau, 1726 - Rothe Zeche, 1782 - Rothenzechau, 1799 - Rotezeche, 1816 - Rotenzechau, 1946 - Czarnów, 1965 - Czernów, Czarnów.
Czas powstania wsi Czarnów nie jest dokładnie znany. Wiadomo jednak, że
kiedy zakończyła się wojna 30-letnia, Czarnów i Rędziny stały się własnością barona von Furst. Istnieje również wzmianka, niezbyt wiarygodna, z 1655 roku.
Z zapisków dowiadujemy się o buncie chłopów, którzy protestowali w 1680 roku przeciwko wysokości opłat za trzymanie bydła dworskiego. Po buncie tym doszło do ugody między chłopami, a właścicielem. W 1727 roku ze wsi płacono niewiele podatku, bo tylko 40 talarów.


Czarnów zaczął się dopiero intensywnie rozwijać w pierwszej połowie XVIII wieku. Było to związane z prowadzeniem robót górniczych. Po 1765 roku Czarnów będąc kolonią Raszowa został włączony do posiadłości, która obejmowała również Pisarzowice, a ich właścicielem był hrabia von Nimptsch. Wartość, jaką szacowano za wieś była kwotą 2843 talarów. Zamieszkiwana była przez 3 chałupników, 22 zagrodników, 22 kmieci.
W 1778 roku przez Czarnów został przeprowadzony stary Trakt Kamiennogórski.
Właściciele wsi, jak to w historii bywa, zmieniają się… i tak kolejnym był hrabia von Schlaberndorf, a w 1780 roku von Kolichen. Stał we wsi wówczas folwark (tzw. Jagerhaus), a zamieszkiwało ją 17 zagrodników, 3 kmieci i chałupnik. Z początkiem XIX wieku w związku z ciągłym rozwojem górnictwa w okolicach – Czarnów i Rędziny znajdowały się w powiecie jeleniogórskim.


W XVIII wieku na zboczach Dziczej góry 881 m n.p.m. niedaleko punktu widokowego Wołek 878 m n.p.m. i zboczach Bielca, rozpoczęto eksploatację arsenu i złota, ale bardzo szybko wydobycie zostało wstrzymane. Nie trwało to zbyt długo, ponieważ wznowiono wydobycie już w 1799 roku. Stało się to za sprawą Kolichena, który posiadał już kopalnie w pobliskiej Miedzinace i założył kopalnię „Rotezeche”. Została również założona płuczkarnia przy kopalni oraz huta. Trwało to do 1803 roku i znowu wszystko zostało zamknięte.
Około 1920 roku próbowano wznowić wydobycie ale bez skutku.
W 1825 roku nastała zmiana w sektorze górnictwa. Wrocławski kupiec Luschwitz, który był właścicielem kopalni w Radzimowicach, z pomocą hrabiego von Matuschke, będącego właścicielem kopalni w Miedziance, podjął prace górnicze na terenie Grzędzin (teren przy kamieniołomie Dolomitu w okolicach Czarnowa) w starej kopalni „Evelinensgluck”. W 1840 roku przyniosła ona 1313 cetnarów oczyszczonej rudy. Rozpoczął również prace w nowo powstałej kopalni „Arnold”.
Kolejne lata (szczególnie 1867 i 1874) przyniosły rozkwit górnictwa. Powiększono pola górnicze. Wydobywano rudy ołowiu, arsen, miedz oraz piryt. W Czarnowie około 1825 roku było 50 domów, wapiennik i kopalnia rud miedzi. Ludzie w dużej mierze zajmowali się tkactwem chałupniczym (pracowało 27 warsztatów).


W 1842 roku we wsi powstała szkoła ewangelicka, w której pracował nauczyciel. Wymienia się również gospodę i garbarnię. W Czarnowie pracowało w tym czasie 20 krosien bawełnianych i 6 wełnianych.
W 1880 roku powstało we wsi gwarectwo, które prowadziło roboty oraz eksploatacje złoża. Udziały jego po jakimś czasie wykupił niejaki Conrad. Czarnów nadal należał do Rędzin, a ówczesnym właścicielem był nadprezydent Śląska, hrabia Stolberg-Wernigerode z Janowic Wielkich.
Rozwój górnictwa nie doprowadził jednak do powstania we wsi kościoła. Czarnów należał do parafii w Rędzinach oraz Leszczyńcu.
W XIX wieku i z początkiem XX wieku powstał przysiółek Dolomity, ponieważ rozpoczęto prace wydobywcze dolomitu. Wzniesiono tam zakład przeróbczy kamienia. W 1903 roku źródła wskazują, że właściciel zakładu i huty była firma Juthe, która eksploatowała również kopalnię w Radzimowicach.
Około 1908 roku firma ta postanawia zamknąć hutę, a kopalnie wydzierżawia spółce pochodzącej ze Złotego Stoku (w Kolinie Kłodzkiej). Rozpoczęła się budowa kolejki linowej, która miała przetransportowywać urobek do stacji kolejowej w Pisarzowicach, a dalej koleją miał się dostać do huty arszeniku w Złotym Stoku.
W 1910 roku nastąpiło połączenie kopalni z kamieniołomem marmurów. Ciekawostką jest fakt, że zostało wzniesione z nich mauzoleum Charlottenburg w Berlinie. W okresie wydobycia, na terenie Czarnowa, pozyskiwano w niewielkich ilościach również minerały i kamienie ozdobne.


Czarnów mimo pięknego położenia, (możliwe, że przez okoliczne wydobycie) nie stał się wsią letniskową. Ze źródeł dowiadujemy się, że po wojnie wieś się bardzo wyludniła. Nasilenie wyludnienia nastąpiło po roku 1960. Powodem stały się trudne warunki glebowo-klimatyczne, trudny dojazd i znaczne oddalenia od innych wsi. Zamknięto szkołę, a większość domów została opuszczona.
Dopiero w 1981 roku Towarzystwo Świadomości Kriszny zakupiło 50 hektarów ziemi i założyło w Czarnowie jeden z 5 ośrodków tego związku wyznaniowego w Polsce, a przy nim gospodarstwo ekologiczne. W 1888 roku we wsi wymienia się tylko 15 gospodarstw rolnych. Część starych domów została wykupiona i przekształcona na domy letniskowe.









SiteLock